Chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành: tham dự TPP và những toan thêm mới tính thiệt hơn

Thanh Long đang là mặt hàng có số lượng xuất khẩu sang Mỹ lớn Ảnh:Minh Giang Nhịp mở hiếm có PV:Thưa ông, Hiệp định đối tác xuyên thăng bình Dương (TPP) cam kết sẽ được ký kết sau chuyến thăm của Chủ tịch Trương Tấn Sang hứa mở ra những tiện lợi gì cho Việt Nam? Ông Bùi Tiến Thành:Nếu hiệp nghị được ký kết sẽ bao gồm những nội dung rất rộng, mà trong đó Mỹ và các đồng minh của Mỹ như Nhật cam kết sẽ tạo điều kiện để cộng đồng các nhà nước thành viên có cơ hội để cùng phát triển. Nếu Việt Nam ký kết với Hoa Kỳ và 10 nước thành viên thì sẽ được tham dự vào một thị trường rộng lớn gồm những nước có nền kinh tế số 1. Đặc biệt trong đó không có Trung Quốc. Tóm lại, Hiệp định được ký kết không chỉ mở ra dịp về thương mại hay đầu tư mà còn ở nhiều góc cạnh khác như: thời cơ để đàm luận tri thức khoa học, hải quan và nhiều lợi. Khác trong đó. Việt Nam chúng ta cần phải tìm hiểu sâu để tận dụng những ưu đãi, cũng như nhịp mà việc được tham gia Hiệp định này đem lại. Bấy lâu, Hoa Kỳ là thị trường xuất khẩu của sản phẩm dệt may và nông sản của Việt Nam, theo ông sắp tới sẽ có thêm nhiều dịp để Việt Nam có thể bán được nhiều sản phẩm hơn hay không? TPP là hiệp nghị đa phương giữa 12 nước gồm Úc, Brunei, Canada, Chile, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Mỹ, Việt Nam và Nhật Bản. Đến nay, TPP là hiệp nghị tự do thương nghiệp đa phương có phạm vi rộng nhất, bao trùm các nội dung truyền thống như quan thuế, dịch vụ tài chính, đầu tư và các vấn đề về môi trường, cần lao, chống tham nhũng… Khi TPP được ký kết, GDP của Việt Nam dự định sẽ tăng thêm khoảng 26,2 tỉ USD và sẽ tăng lên 37,5 tỉ USD nếu Nhật Bản tham dự TPP. - Về lĩnh vực dệt may thì trong hiệp nghị dành hẳn một chương để quy định cụ thể. Trong đó, đề nghị rất quan yếu đó là nhân tố nội địa hóa. Đây là một tiêu chí được thị trường Mỹ đặt ra rất khe khắt. Trong khi sản phẩm dệt may của chúng ta bấy lâu đốn là gia công với 80% là vật liệu nhập cảng từ Trung Quốc. Nếu tiếp tục như vậy thì vững chắc sẽ không đáp ứng được yêu cầu. Chúng ta phải bằng mọi cách đáp ứng được về mặt thời điểm, nếu không khi những nội dung này được khép lại thì sẽ rất khó có thời cơ tiếp cận nữa. Hiện thời, theo tôi biết các quốc gia khác đều đã cạnh tranh và loại bỏ được cơ bản tỷ lệ vật liệu Trung Quốc trong sản phẩm dệt may của mình để xuất sang thị trường Hoa Kỳ, chỉ có Việt Nam đang khó khăn với tiêu chí này. Hiện Việt Nam đang xuất khẩu chưa đến 10 tỷ USD hàng dệt may, trong đó tỷ lệ nội địa hóa mới chỉ đạt 10%, trong khi thị trường Mỹ mỗi năm tiêu thụ khoảng 70 tỷ USD hàng dệt may. Còn với các mặt hàng nông phẩm, theo ông điểm yếu của chúng ta là gì? và cần phải thay đổi như thế nào để có thể hội nhập sau khi hiệp nghị được ký kết? - Đối với mặt hàng nông phẩm, tôi cho là còn nghiêm trọng hơn bởi bấy lâu gần như chúng ta không tận dụng được gì từ thị trường Hoa Kỳ. Mỗi năm ta mới chỉ xuất khẩu được vài tỷ USD với mặt hàng cá basa. Thời kì đầu, phía Hoa Kỳ "tiếp đãi” sản phẩm của chúng ta rất tốt, tuy nhiên càng về sau này sản phẩm của ta bị tẩy chay nhiều do mình làm không tốt. Tôi cho rằng, chúng ta có hàng hóa, Hoa Kỳ có thị trường lớn nhưng mình không xuất khẩu được đó là do nội bộ của mình, chứ không phải do đối tác. Mặt khác, ta cũng cần phải tìm ra những sản phẩm là thế mạnh để mở rộng thị trường. Chả hạn, tôi thấy hàng chục ngàn ha cánh đồng dứa từ Tiền Giang đến Đồng Tháp mà không xuất khẩu được, hay như khoai lang và sắn lát đều là những sản phẩm tiềm năng nhưng mình không tận dụng được để mở mang thị trường. Buộc mình phải đổi thay để hiệp Theo ông, đối với hai lĩnh vực này thì các DN cần phải có những đổi thay gì để đáp ứng những đề nghị khe khắt khi xuất khẩu? - Đầu tiên, muốn hội nhập thì chúng ta phải đáp ứng được những đề nghị do thế giới đặt ra. Họ mở cửa với mình, mình muốn tham dự vào nền kinh tế nước họ thì mình phải thay đổi để hạp. Chả hạn, một rào cản lớn bây giờ đó là phương thức thanh toán khi xuất khẩu nếu chúng ta không đổi thay, không bằng lòng phương thức tính sổ theo họ thì sẽ chẳng thể đẩy mạnh được xuất khẩu hàng hóa. Mở ra thị trường lớn nhưng bán được hàng hóa hay không lại phụ thuộc vào Việt Nam. Ngoài ra, đề nghị về tiêu chuẩn thẩm định an toàn vệ sinh thực phẩm cũng là một yêu cầu chúng ta cần phải đáp ứng. Vậy theo ông, nếu hiệp nghị này được ký kết liệu có giúp Việt Nam khôi phục kinh tế nhanh hơn nhờ sự tăng trưởng thị trường xuất khẩu và đầu tư hay không? Đại sứ Mỹ tại Hà Nội, ông David Shear khẳng định "Quy chế công nhận nền kinh tế thị trường là một vấn đề có giá trị mang tính biểu trưng to lớn đối với Việt Nam, và đó cũng là cơ sở để đánh giá trong các vụ kiện chống bán phá giá. Việc quyết định công nhận một nước là nền kinh tế thị trường là một quy trình gồm nhiều bước, cả về mặt hành chính và pháp lý. Phương thức tốt nhất để Việt Nam đạt được quy chế nền kinh tế thị trường là phê duyệt việc hai bên cùng nhau hoàn thành thành công việc thương thảo TPP”. - Tôi cho rằng, đây là một cơ hội lớn đối với nền kinh tế nước ta. Tuy nhiên, sản xuất đình trệ, nền kinh tế khủng hoảng không phải do có Hiệp định hay không. Có hiệp nghị rồi thì vấn đề khôi phục kinh tế phải do mình, để từ đó có sản phẩm rồi mới xuất khẩu được. Tôi ví dụ một vấn đề cụ thể, chả hạn trong khi các doanh nghiệp Đài Loan hay Nhật Bản hiện đang chỉ phải vay lãi suất 1-2%, thì các doanh nghiệp Việt Nam phải vay với lãi suất 10-12%, chính cho nên rất khó khăn để doanh nghiệp Việt Nam có thể hội nhập với các thành viên dự hiệp nghị. Các đối tác của Hiệp ước xuyên Thái Bình Dương bao gồm 10 quốc gia và 2 nền kinh tế lớn là Hoa Kỳ và Nhật, với GDP của các thành viên này chiếm tới 40% GDP toàn cầu. Theo ông, Việt Nam cần phải tích cực đổi thay ra sao để có thể tận dụng những ưu đãi từ hiệp nghị này đem lại? - Trước tiên, chúng ta phải xác định thực lực mình đang ở đâu. Như tôi đã nói ở trên, trong khi doanh nghiệp các nước khác được hưởng lãi suất vay chỉ 1-2%, thì doanh nghiệp chúng ta phải chịu mức lãi suất chon von, ở họ không có bị động, không có hoài nhịp quá cao…Chính cho nên, không nên tạo ra khó khăn giả tạo mà phải luôn đặt câu hỏi vì sao mình làm chưa tốt, sao mình chưa hội nhập được. Song song phải khai phá được lợi thế tương đối của mình. Chẳng hạn chúng ta có thể trồng gạo, dứa, khoai, sắn… nhưng không phải ngô. Hay với 3.000km bờ biển với tài nguyên là thủy sản đây chính là nguồn lực to lớn mà chúng ta phải thay đổi cách bảo tồn và quản lý mới hy vọng có được nhịp. Trân trọng cảm ơn ông! Thúy Hằng(thực hành)